ب- همسر گزيني در آدميان
درآدمي، نيز چه مرد و چه زن همسرگزيني از الگوي ديگر پستان داران پيروي ميكنند. مردان به شدت براي دستيابي به همسر برتر يا همسران پرشمار رقابت ميكنند، اما بايد گفت كه بسياري از مردان براي رفاه فرزندان سرمايه گذاري و صرف وقت مينمايند.
والدي مردان پويايي گزينش جنسي(Sexual selection) را پيچيده ميسازد. افزون بر رقابت مرد با مرد و انتخاب توسط زنان، رقابت و ستيزه جويي زنان با زنان و انتخاب از سوي مردان نيز شايع است.
برگزيدن همسر ترجيح داده شده (برتر) و شناختهاي اجتماعي همراه و لازم با آن و رفتارهاي زنان و نيز مردان بر تمركز و بهره جويي از پتانسيل توليد مثلي(Reproductive Potential) و سرمايه گذاري توليد مثلي (Reproductive investment) بنا شده است.
پتانسيل توليد مثلي، توانايي افراد براي سرمايه گذاري در رشد، پرورش و كفايتهاي توليد مثلي و اجتماعي فرزندان است و سرمايه گذاري توليد مثلي صرف و خرج اين پتانسيل، اين پتانسيل براي فرزندان است.
در بيشتر پستان داران، روابط جنسي كوتاه مدت هستند. سرمايه گذاري و صرف وقت نرها اين طول دورهي بالقوه را افزايش ميدهد؛ به طوري كه در انسان ميتواند به دههها نيز بينجامد.
به طور كلي ، زنان از روابط كوتاه مدت دوري ميجويند، چرا كه هزينههاي بالقوه آن (خطر عفونتهاي آميزشي، ريسك بارداري و بيارزشي نسبت به همسري بلند مدت) بر منافع بالقوه آن (دريافت برخي منابع، آوردن فرزند با ژن خوب) ميچربد.
دقيقاً الگويي متضاد براي مردان وجود دارد و هويداست كه منافع اين روابط كوتاه مدت براي مردان (نبود مسئوليت و سرمايه گذاري والدي در عين حفظ توانايي بالقوهي توليد مثل) بر هزينههاي بالقوهي آن (خطر عفونتهاي آميزشي، سرمايه گذاري برخي منابع) ميچربد.
هنگاميكه مردان متعهد به يك رابطهي بلند مدت ميشوند، هزينهها افزايش يافته و بنابراين سطح و درجهي گزينش افزايش مييابد. بيشتر مردم از چنين الگوهايي آگاه نيستند ، اما در عمل اين گونه رفتار ميكنند.
1-ب-همسر گزيني زنان
منطق تكاملي نشان ميدهد كه براي يك زن يك يار و شريك طولاني مدت با ژنهاي خوب و پتانسيل توليد مثلي لازم و نيز داراي ميل و دلبستگي به صرف دقت و سرمايه گذاري براي همسر و فرزندان بهترين گزينه و حالت ممكن است.
چنين مردي بايد منابع مالي و اجتماعي خوبي براي بچهها داشته باشد. موقعيت اجتماعي و موفقيتهاي فرهنگي ميتواند بيانگر اين منابع باشد.
1-1-ب- مردان موفق از لحاظ فرهنگي
نرهاي غالب در گونههاي پريماتها پاسداري بيشتري از همنوعان خود مينمايند و غذاي بهتر و بيشتري را به دست ميآورند.
بديهي است جايگاه اجتماعي مردان هم يك ترجيح مهم براي انتخاب از سوي زنان است. هر چند جايگاه اجتماعي از يك فرهنگ به فرهنگ ديگر متفاوت است.
مردان با موفقيتهاي اجتماعي نفوذ زيادي در جامعه دارند و بر منابعي كه مورد توجه زنان است، كنترل دارند و نيازهاي زنان و فرزندان را بهتر بر آورده مينمايند. يعني به عبارت ديگر، پتانسيل توليد مثلي بيشتري نسبت به ديگر مردان دارند و زنان ميپندارند كه آنها اين تواناييها و تمكنها را در جهت رفاه و سعادت دودمان وخانوادهي خود صرف ميكنند.
دليل هم كاملاً هويداست: در همهي فرهنگهاي مورد مطالعه، فرزندان مردان موفق مورتاليتهي پايين تري دارند و سلامتي فيزيكي و رواني بالاتري دارند و عمر بيشتري در بزرگسالي مينمايند.
در بسياري از فرهنگها، انتخابي كه از سوي زنان صورت ميگيرد، زيرنفوذ و متأثر از علايق و دلبستگيهاي خويشان آنهاست.
براي نمونه، در كيپ سيگيس كنيا، زمين و گلهي دام مردان تأثير زيادي در انتخاب از سوي زنان جوان و خانوادهي آنها دارد. چرا كه زمين و گله به معناي غذا و ثروت و بنابراين بروز پايينتر بيماري در زنان و فرزندان آنهاست.
زنان تحتتأثير ميزان و كيفيت منابعي كه از سوي همسرشان فراهم ميآيد، تصميم ميگيرند كه به زناشويي ادامه دهند يا نه و حمايت و تأمين ناكافي در بسياري از چوامع عامل مهم طلاق و جدايي بوده است.
شريك زناشويي رؤيايي و ايده آل زنان اغلب با يار واقعي كه با او ازدواج ميكنند، هم خواني ندارد چرا كه بسياري از زنان در رقابت با ديگر زنان عقب ميمانند و از سوي مردان ايده آل شان برگزيده نميشوند.
در ارزيابي شيوههاي همسر گزيني، زنان «دورنما و چشمانداز اقتصادي خوب» را بيشتر از مردان، در همهي فرهنگها، در نظر ميگيرند. وجود جاه طلبي (Ambition) و سخت كوشي (Industriowsness) در يار زندگي، براي زنان مهمتر از مردان است؛ شايد بدين دليل كه اين دو صفت نمادي از پتانسيل توليد مثلاند كه به نيل به موفقيت فرهنگي ميانجامند.
زنان در يك بررسي بيست ساله بيان نمودند كه جايگاه اجتماعي- اقتصادي برايشان از ديگر ويژگيهاي مهمتر است. اين واقعيت را سه نفر از هر چهار خانم بيان نمودند. هر چند صرف نظر از سن، نژاد و جايگاه اجتماعي – اقتصادي، زنان مرداني را ترجيح ميدهند كه تحصيل كردهتر بوده و پول بيشتري در آورند و اين موارد را به سيماي جذاب ترجيح ميدهد، هر چند به هر حال ارزيابي سود و زيان مينمايند تا ببينند شاهين ترازو به كدام سو سنگيني ميكند.
به هر حال موفقيت فرهنگي شوهر يك نياز و ضرورت (Necessity) شمرده ميشود و ديگر ويژگيها يك تجمل (Luxury). زنان انگليسي سه برابر مردان انگليسي و زنان ژاپني سيويك برابر مردان ژاپني به دنبال ايمني مادي و اقتصادي (Financial security) بودهاند.
چه در نوولهاي نو معاصر و چه در رمانس نوولهاي كلاسيك، اغلب هميشه مرد نخست داستان، يك مرد مسن، توانگر و مقتدر در اجتماع است كه در پايان با زن يا دختر داستان ازدواج ميكند.
در بررسيها آشكار ديده شده كه زناني كه با مردان مسنتر و تحصيل كردهتر ازدواج كردهاند، فرزندان بيشتري داشتهاند، كمتر احتمال داشته كه جدا شوند و نيز سطوح بالاتري از رضايت زناشويي را نسبت به زناني كه با مردان جوانتر و كم تحصيل كردهتر ازدواج كردهاند، داشتهاند.
2-1-ب- عوامل شخصي و رفتاري
مردان موفق از نظر فرهنگي اغلب متكبر و متكي به خود هستند و بهتر ميتوانند دلبستگيها و خواستههاي توليد مثلي خود را پيگيري كنند. اين افراد اغلب داراي شركاي زندگي چندگانه ميشوند تا اين كه به يك زن و فرزندان شان بسنده كنند.
زنان افزون بر جاه طلبي، سخت كوشي و چيرگي اجتماعي به دنبال ثبات هيجاني- عاطفي (Emotional stability)و جهت گيري خانوادگي شريك آيندهي زندگي خود هستند و براي مهرباني، فهم، درك و هوش يار زندگي خود ارزش ويژهاي قائل ميشوند و فقط جايگاه و موفقيت اجتماعي جاي همهي اين ويژگيهاي را برايشان پر نميكند. اين امر در كشورهاي غربي آشكارتر به چشم ميآيد.
زنان همچنين به سلامت فيزيكي و توانايي بدني شريك شان به گونهاي كه بتواند مانع گزند و آسيب ديگر مردان به آنها و فرزندشان شود، بها ميدهند.
بسياري از زنان مردان را ترجيح ميدهند كه بتوانند يك صميميت، نزديكي و ارتباط راضي كنندهي هيجاني- عاطفي را پديد آورده و به پيش برند، هرچند اين به نظر بيشتر يك تجمل و خواست افزون مينمايد تا يك نياز و ضرورت. با در نظر گرفتن وجه تمايز و تفاوت تجمل از نياز، ترجيح اين گونه روابط بيشتر در طبقهي متوسط و متوسط به بالاي فرهنگهاي غربي ديده ميشود تا ديگر فرهنگها و يا طبقهي كارگر جوامع غربي.
ما نميگوييم كه پيشرفت نزديكي و صميميت در بين زوج در زنان فرهنگهاي غيرغربي مهم دانسته نشده يا ترجيح داده نميشود، اما به هر حال يك اولويت و تقدم در تصميمهاي همسرگزيني براي بسياري زنان چون زنان فرهنگ غرب نيست. در بسياري بافتهاي غيرغربي، زنان بيشتر برزنده نگاه داشتن فرزندان شان تمركز ميكنند تا پيشبرد نزديكي و صميمت با شوهران شان.
ادامه دارد .................
